Thu. Jul 18th, 2024

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Πέμπτη (14 Δεκεμβρίου) ψήφισμα που καλεί την υπηρεσία συνόρων της ΕΕ Frontex να συμμορφωθεί με τα θεμελιώδη δικαιώματα στις συνοριακές επιχειρήσεις και εκφράζει ανησυχίες για την κατάσταση στην Ελλάδα, τη Λιθουανία και την Ουγγαρία.

Το ψήφισμα προσθέτει στην αυξανόμενη πίεση στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, μετά από έρευνα για τη συνενοχή της Επιτροπής στη χρηματοδότηση παράνομων συνοριακών επιχειρήσεων στην Ελλάδα από τον Διαμεσολαβητή της ΕΕ.

Το κείμενο εγκρίθηκε με συντριπτική πλειοψηφία από το κοινοβούλιο, με 366 ψήφους υπέρ, 154 κατά και 15 αποχές.

Οι ευρωβουλευτές έχουν εκφράσει «σοβαρές ανησυχίες» σχετικά με τις επίμονες αναφορές για απωθήσεις και βία κατά των αιτούντων άσυλο και των μεταναστών που φτάνουν στην Ελλάδα.

Ζήτησαν επίσης μεγαλύτερη διαφάνεια στο έργο του Frontex και αλλαγή στην τήρηση της λογοδοσίας.

«Η Frontex θα πρέπει να περιορίσει τις δραστηριότητές της σε απλή παρακολούθηση και παρουσία στο έδαφος μόνο όταν ένα κράτος μέλος δεν είναι σε θέση να σεβαστεί τις αρχές και τις αξίες της ΕΕ», ανέφεραν σε ανακοίνωσή τους. Οι ευρωβουλευτές επισημαίνουν ότι αυτό δεν έχει συμβεί στην Ελλάδα μέχρι στιγμής.

Το ψήφισμα, το οποίο ολοκλήρωσε τη διερευνητική έρευνα που διεξήγαγαν οι ευρωβουλευτές, δείχνει τον αυξανόμενο έλεγχο που τελεί υπό την Επιτροπή της ΕΕ.

Η έρευνα που άνοιξε πρόσφατα για τη διαχείριση των κονδυλίων που παρέχονται στις συνοριακές επιχειρήσεις της Ελλάδας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ένα ακόμη παράδειγμα της αυξανόμενης πίεσης στα θεσμικά όργανα της ΕΕ.

Μεταξύ 2015 και 2020, η Ελλάδα επωφελήθηκε από 3,39 δισεκατομμύρια ευρώ από τη χρηματοδότηση της ΕΕ για τη διαχείριση των συνόρων — με περισσότερα από 450 εκατομμύρια ευρώ να προέρχονται από το Ταμείο Εσωτερικής Άμυνας.

Κατά τον τρέχοντα κύκλο χρηματοδότησης, 2021-2027, έχει διατεθεί επιπλέον 1,57 δισ. ευρώ για τη διαχείριση της μετανάστευσης στην Ελλάδα.

Ωστόσο, οι απωθήσεις και η βία στα σύνορα —που διαπράττονται από τις ελληνικές αρχές— έχουν τεκμηριωθεί επαρκώς, που ισοδυναμούν με συστηματικές παραβιάσεις του ενωσιακού και διεθνούς δικαίου.

Η έρευνα, η οποία ξεκίνησε από τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή στις αρχές Νοεμβρίου, εξετάζει τη συνενοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις παράνομες πρακτικές στα σύνορα της Ελλάδας.

Έρχεται αφότου οι ΜΚΟ έκρουσαν τον κώδωνα του κινδύνου για «σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων» σε βάρος αιτούντων άσυλο και μεταναστών στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.

Οι ΜΚΟ δήλωσαν ότι η επιτροπή γνώριζε τις παράνομες συνοριακές επιχειρήσεις της Ελλάδας εδώ και χρόνια, αλλά δεν έχει λάβει «κατάλληλα και αποτελεσματικά» μέτρα.

Σύμφωνα με την καταγγελία των ΜΚΟ, η χρηματοδότηση της ΕΕ έχει χρησιμοποιηθεί για την άσκηση de facto πολιτικής απωθήσεων και παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά των αιτούντων άσυλο.

Η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια Emily O'Reilly περιόρισε το εύρος της έρευνας στον χρόνο θητείας της τρέχουσας επιτροπής. Γεγονότα που θα πραγματοποιηθούν πριν από το 2020 δεν θα ληφθούν υπόψη. Ο O'Reilly επεκτείνει επίσης την έρευνα ώστε να συμπεριλάβει τη διοίκηση της επιτροπής του Frontex.

Η επιτροπή έχει τώρα προθεσμία μέχρι τον Φεβρουάριο για να απαντήσει σε μια αρχική σειρά ερωτήσεων. Σε περίπτωση που η έρευνα διαπιστώσει κακοδιοίκηση, θα υποβληθεί έκθεση στην οποία η επιτροπή έχει προθεσμία τριών μηνών για να απαντήσει. Στη συνέχεια, τα αποτελέσματα παρουσιάζονται από τον Διαμεσολαβητή ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου — δίνοντας περαιτέρω βαρύτητα στο ψήφισμα.

Ανατροπές βάσει του ενωσιακού και διεθνούς δικαίου

Αν και δεν υπάρχει νομικός ορισμός των «απώθησης», η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΣΔΑ) απαγορεύει τη συλλογική απέλαση — η οποία αναφέρεται στην απομάκρυνση ομάδων αφίξεων χωρίς να διεκπεραιώνεται νομικά κάθε μεμονωμένη περίπτωση. Συνολικά 47 κράτη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έχουν υπογράψει την ΕΣΔΑ.

Στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, η αρχή της μη επαναπροώθησης κατοχυρώνεται στη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 για τους Πρόσφυγες. Η μη επαναπροώθηση σημαίνει ότι τα άτομα δεν πρέπει να επιστρέφονται βίαια σε μια κατάσταση όπου αντιμετωπίζουν σοβαρές απειλές για τη ζωή ή την ελευθερία.

Η έρευνα για την επιτροπή έρχεται στο πλαίσιο της ευρείας αναγνώρισης των εγκληματικών πρακτικών των συνοριακών επιχειρήσεων της Ελλάδας. Πληθώρα αναφορών έχουν τεκμηριώσει παράνομες επιχειρήσεις, με την Ύπατη Αρμοστεία να καταγράφει σχεδόν 540 άτυπες επιστροφές από την Ελλάδα στην Τουρκία σε διάστημα 14 μηνών από το 2020.

«Είμαστε ανήσυχοι από τις επαναλαμβανόμενες και συνεπείς αναφορές που προέρχονται από τα χερσαία και θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας με την Τουρκία», δήλωσε ο Φίλιπο Γκράντι, Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.

Ενώ αρνείται τις κατηγορίες για απωθήσεις, η ελληνική κυβέρνηση έχει δηλώσει ανοιχτά ότι «απέτρεψε» περισσότερες από 150.000 παράτυπες αφίξεις στη χώρα το 2022.

Πιο πρόσφατα, η ΜΚΟ Γιατροί χωρίς Σύνορα (ΓΧΣ) ανέφερε συνολικά 183 απωθήσεις από 50 μαρτυρίες που συλλέχθηκαν στο ελληνικό νησί της Σάμου.

Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα τεκμηρίωσαν επίσης διαμορφωμένες περιπτώσεις απαγωγών, ερευνών απογυμνώσεων και σωματικής επίθεσης σε μετανάστες από τις ελληνικές αρχές.

Επιχειρήσεις στα εξωτερικά σύνορα: εξονυχιστικά ή ενθαρρυντικά;

Τον Μάιο, ένα βίντεο μιας επιχείρησης απώθησης στη Λέσβο, που δημοσιεύτηκε από τους New York Times, είχε ως αποτέλεσμα η ΕΕ να ζητήσει μια ανεξάρτητη έρευνα για την ελληνική ακτοφυλακή. Το βίντεο έδειχνε μασκοφόρους να απομακρύνουν βίαια αιτούντες άσυλο και να τους σπρώχνουν να παρασυρθούν στο Αιγαίο Πέλαγος.

Η έρευνα, ωστόσο, βρίσκεται σε εξέλιξη και έχει αφεθεί στα χέρια της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας της Ελλάδας — ενός φορέα που περιγράφεται ως πολιτικά παραβιασμένος και αναποτελεσματικός.

Προηγουμένως, η επιτροπή είχε επίσης κινήσει διαδικασίες επί παραβάσει κατά των συνθηκών υποδοχής στην Ελλάδα — μετά από καταγγελία που υποβλήθηκε από την Oxfam και το WeMove Europe.

Η διαδικασία βασίστηκε σε αδυναμία εκ μέρους των ελληνικών αρχών να εκπληρώσουν τα πρότυπα υποδοχής για τις νέες αφίξεις που ορίζονται στο Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου.

Ωστόσο, την ίδια στιγμή, η ΕΕ έχει επενδύσει πάνω από 275 εκατομμύρια ευρώ σε πέντε νέους καταυλισμούς φιλοξενίας μεταναστών σε ελληνικά νησιά, γνωστά ως Κέντρα Ελεγχόμενης Πρόσβασης. Οι συνθήκες μέσα στα στρατόπεδα έχουν χαρακτηριστεί ως «φυλακιστικές» και «ανυπόφορες».

Εν τω μεταξύ, οι διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες επικεντρώνονται στο νέο σύμφωνο της ΕΕ για το άσυλο και τη μετανάστευση — το οποίο οι ΜΚΟ και οι ειδικοί έχουν προειδοποιήσει ότι θα οδηγήσει σε άδικες κρατήσεις και διάβρωση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, υπονομεύοντας το δικαίωμα στο άσυλο.

source

By kmk

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *