Η πολυαναμενόμενη Τρίτη Ολομέλεια της 20ης Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας (ΚΚΚ) ολοκληρώθηκε στις 18 Ιουλίου, με ένα ανακοινωθέν που εκδόθηκε στο τέλος της συνόδου, το οποίο υπόσχεται να «εμβαθύνει πλήρως τις μεταρρυθμίσεις» παραμένοντας «δεσμευμένος» στο θεμέλιο του ΚΚΚ ιδεολογία.
Το ανακοινωθέν επανέλαβε τη δέσμευση της Κίνας σε μια «νέα αναπτυξιακή φιλοσοφία», μια φιλοσοφία που επικεντρώνεται στην «οικονομική ανάπτυξη υψηλής ποιότητας» με γνώμονα την «ολοκληρωτική καινοτομία». Το ΚΚΚ προσπαθεί να απομακρυνθεί από την προηγούμενη έμφαση στην πρωτογενή ανάπτυξη, η οποία στο παρελθόν οδηγήθηκε από μη βιώσιμες επενδύσεις σε υποδομές. Σήμερα, οι βασικές τεχνολογίες αναμένεται να αποτελέσουν τα θεμέλια για μια νέα εποχή ανάπτυξης. Το ανακοινωθέν ανέφερε ότι «η εκπαίδευση, η επιστήμη και η τεχνολογία και το ταλέντο λειτουργούν ως βασικό και στρατηγικό υπόβαθρο για τον κινεζικό εκσυγχρονισμό».
Συνολικά, όπως αναμενόταν, η Τρίτη Ολομέλεια ενέκρινε την τρέχουσα πορεία της Κίνας υπό τη «Νέα Εποχή» του Xi Jinping, αντί να σηματοδοτήσει μια αποφασιστική στροφή.
Σε αντίθεση με τον ενθουσιασμό που προκλήθηκε από τις συζητήσεις ότι η αγορά διαδραμάτισε «αποφασιστικό ρόλο» μετά τηνΤρίτη Ολομέλεια το 2013 – την πρώτη που επιβλέπεται από τον Σι Τζινπίνγκ – λίγοι θα δελεαστούν αυτή τη φορά με υποσχέσεις για «αξιοποίηση του ρόλου της αγοράς. ενθαρρύνει ένα πιο δίκαιο και πιο δυναμικό περιβάλλον αγοράς και κάνει την κατανομή των πόρων όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική και παραγωγική». Το ανακοινωθέν κατέστησε σαφές ότι το ΚΚΚ «θα άρει τους περιορισμούς στην αγορά διασφαλίζοντας ταυτόχρονα αποτελεσματική ρύθμιση» – και η προηγούμενη ιστορία δείχνει ότι ο δεύτερος θα συνεχίσει να υπερισχύει του πρώτου.
Ομοίως, το ανακοινωθέν υποσχέθηκε να αντιμετωπίσει τη μακροχρόνια πραγματικότητα ότι οι κρατικές επιχειρήσεις έχουν πολύ ευκολότερη πρόσβαση σε δάνεια, γη και νομική προστασία από τις ιδιωτικές αντίστοιχές τους, αλλά η εφαρμογή θα είναι το κλειδί. Το ανακοινωθέν ανέφερε ότι η ηγεσία της Κίνας «θα διασφαλίσει ότι οι οικονομικές οντότητες υπό όλες τις μορφές ιδιοκτησίας έχουν ίση πρόσβαση στους συντελεστές παραγωγής σύμφωνα με τη νομοθεσία, ανταγωνίζονται στην αγορά επί ίσοις όροις και προστατεύονται από το νόμο ως ίσοι». Ωστόσο, δεδομένων των ισχυρών ενδείξεων ότι το ΚΚΚ του Xi αισθάνεται λιγότερο άνετο με τις ιδιωτικές επιχειρήσεις από τους προκατόχους του, οι Κινέζοι επιχειρηματίες θα το πάρουν αυτό με ένα ωκεανό αλάτι .
Ένας άλλος τομέας πολιτικής που παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον για τους οικονομολόγους είναι τα φορολογικά και φορολογικά συστήματα της Κίνας. Οι οικονομολόγοι με επίκεντρο την Κίνα θεωρούν εδώ και καιρό ότι το μη ισορροπημένο δημοσιονομικό σύστημα της Κίνας , το οποίο συσσωρεύει οικονομικές υποχρεώσεις στις τοπικές κυβερνήσεις ενώ στέλνει φορολογικά έσοδα στο κέντρο, είναι η κύρια αιτία του χρέους της τοπικής αυτοδιοίκησης και συναφών ζητημάτων. Το ΚΚΚ γνωρίζει ξεκάθαρα το πρόβλημα, αλλά η αόριστη αναφορά του σε «συντονισμένες μεταρρυθμίσεις στους δημοσιονομικούς, φορολογικούς, χρηματοπιστωτικούς και άλλους σημαντικούς τομείς» δεν θα εμπνεύσει μεγάλη εμπιστοσύνη.
Ομοίως, το ανακοινωθέν δεσμευόταν, χωρίς να διευκρινίσει, «την εφαρμογή διαφόρων μέτρων για την πρόληψη και την εκτόνωση των κινδύνων στα ακίνητα, το χρέος της τοπικής αυτοδιοίκησης, τα μικρομεσαία χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και άλλους βασικούς τομείς». Περισσότερες λεπτομέρειες θα ακολουθήσουν τις επόμενες ημέρες, αλλά η έλλειψη χώρου αφιερωμένου σε αυτά τα βασικά οικονομικά ζητήματα στο ανακοινωθέν υποδηλώνει χαμηλότερη προτεραιότητα που τους δίνεται έναντι άλλων ανησυχιών που καταλαμβάνουν περισσότερο χώρο, συμπεριλαμβανομένης της εθνικής ασφάλειας.
Υπό αυτό το πρίσμα, ίσως ολόκληρο το ανακοινωθέν της Τρίτης Ολομέλειας θα μπορούσε να συνοψιστεί στο διάταγμά της για «επιδίωξη προόδου διασφαλίζοντας παράλληλα τη σταθερότητα». Σε ένα πλαίσιο όπου το ΚΚΚ εξισώνει τη «σταθερότητα» με τον δικό του έλεγχο, υπάρχει συχνά μια άμεση σύγκρουση μεταξύ της οικονομικής προόδου και της «σταθερότητας», την οποία το ΚΚΚ ορίζει ως προς το επίπεδο του απόλυτου ελέγχου. Και όταν τα δύο συγκρούονται, η «σταθερότητα» πάντα κερδίζει.
Το ανακοινωθέν περιλαμβάνει επομένως μια παράγραφο για τη συνέχιση της «ιδεολογικής εργασίας» και του αφηγηματικού ελέγχου, λέγοντας ότι το ΚΚΚ «θα βελτιώσει την καθοδήγηση της κοινής γνώμης και θα αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τους κινδύνους στον ιδεολογικό τομέα».
Όπως κατέστη σαφές το ανακοινωθέν, «οι γενικοί στόχοι της περαιτέρω εμβάθυνσης των μεταρρυθμίσεων συνολικά είναι η συνέχιση της βελτίωσης και της ανάπτυξης του συστήματος του σοσιαλισμού με κινεζικά χαρακτηριστικά και ο εκσυγχρονισμός του συστήματος και της ικανότητας διακυβέρνησης της Κίνας». Με άλλα λόγια, η προτεραιότητα δεν είναι η οικονομική ανάπτυξη αυτή καθαυτή, αλλά η εδραίωση της βάσης για τη συνέχιση του σημερινού συστήματος της Κίνας –μια κυβέρνηση και οικονομία υπό τον αυστηρό έλεγχο του ΚΚΚ– εν μέσω των ραγδαίων αλλαγών του 21ου αιώνα.
Επομένως, η Τρίτη Ολομέλεια θα πρέπει να εκληφθεί ως ακόμη περισσότερη επιβεβαίωση ότι το ΚΚΚ του Xi έχει εγκαταλείψει την προηγούμενη έμφαση που έδινε το κόμμα στην ανάπτυξη. Όπως το έθεσε η Sara Hsu σε μια ανάλυση για το The Diplomat, ο Xi έχει τοποθετηθεί «ως κομμουνιστής ηγέτης πρώτα και ως υποστηρικτής της οικονομικής ανάπτυξης μετά το τέλος».
Το μόνο μυστήριο που απομένει είναι γιατί ο Xi φαίνεται να έχει εμμονή με το να μοιάζει με μεταρρυθμιστή, ακόμη και ενώ κινείται ενεργά για να εδραιώσει τον έλεγχο. Νωρίτερα αυτό το έτος, ένα λαμπερό δημοσίευμα στο Xinhua , το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της Κίνας, χαρακτήρισε τον Xi ως «άλλο έναν εξαιρετικό μεταρρυθμιστή στη χώρα μετά τον Deng Xiaoping» και κράτησε την Τρίτη Ολομέλεια του 2013 ως ισοδύναμη με την Τρίτη Ολομέλεια του Deng το 1978. καθώς το καθένα «σημάδεψε την αυγή μιας νέας εποχής μεταρρυθμίσεων». Πράγματι, η ηγεσία της Κίνας επαναλαμβάνει συχνά τη συνεχιζόμενη δέσμευσή της για «μεταρρυθμίσεις και άνοιγμα», παρόλο που οι ενέργειές τους χρησιμεύουν στη μείωση του χώρου ελιγμών για ξένες εταιρείες και ακόμη και κινεζικές ιδιωτικές επιχειρήσεις.
Για να κατανοήσουμε αυτή την αντίφαση, πρέπει να καταλάβουμε ότι ο ορισμός αυτού του όρου έχει αλλάξει.
Η ιδέα του Xi για τη μεταρρύθμιση είναι ακριβώς να τονίσει εκ νέου την κυριαρχία του ΚΚΚ σε όλες τις πτυχές της κινεζικής ζωής: «οικονομική, πολιτική, πολιτιστική, κοινωνική [και] οικολογική». Στη σημερινή Κίνα, το «άνοιγμα» είναι δυνατό και επιθυμητό μόνο όταν η Κίνα βρίσκεται στην κυρίαρχη θέση. περιλαμβάνει την κινεζική επιρροή που «βγαίνει» αντί της ξένης επιρροής που «μπαίνει». Οι ηγέτες της Κίνας συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τον όρο «μεταρρύθμιση και άνοιγμα», αλλά δεν σημαίνει πλέον το ίδιο πράγμα.